برای خواندن و تشخیص هر نت از نت دیگر از پنج خط حامل ، در موسیقی استفاده می شود. پنج خط حامل ۵ خط افقی موازی با فاصله های یکسان می باشد. نت ها می توانند روی این ۵ خط (۵ نت)، بین ۵ خط(۴ نت) که جمعا می توان ۹ نت روی پنج خط حامل و بین آن قرار داد. همچنین بالا یا پائین آن نیز با کمک نیم خط ها ، می توان نتهای زیاد دیگری رسم کرد. پنج خط حامل همیشه از پائین به بالا خوانده و شمرده می شود. به جهت اینکه بتوان نت ها را روی پنج خط حامل خواند، نیاز به ابزاری داریم، که در اصطلاح موسیقی به آن کلید می گوئیم.کلید ها به ما کمک می کنند که نت ها را روی پنج خط حامل بخوانیم و تشخیص بدهیم. برای هر محدوده صدائی ، از کلید خاص آن منطقه صوتی استفاده می شود. برای مثال کلید سل ( مخصوص محدوده صداهای سوپرانو)، از روی خط دوم شروع و روی پنج خط حامل رسم می گردد. به همین دلیل کلید سل خط دوم را به نام خودش ( سل ) می کند. و به این ترتیب هر نتی که روی خط دوم قرار بگیرد ( در صورت وجود داشتن کلید سل ) نت سل خواهد بود. در همین حال ،نت های دیگر نیز با توجه به مشخص شدن موقعیت نت سل ، موقعیتشان مشخص می گردد. نت های بعد از نت سل به ترتیب بالاتر و نت های پائین تر از نت سل ،پائین تر نت سل بر روی پنج خط حامل یا مابین آن قرار می گیرند.
اکتاو
اُکتاو (به انگلیسی Octave، گاه به اختصار به صورت 8ve و P8 نیز نوشته می شود) در زبان لاتین یعنی عدد هشت. اکتاو در موسیقی نشان دهنده ۷ نُت پایهای موسیقی: Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si و نت هشتم که تکرار نت Do اول با فاصله ۷ نت است میباشد.[۱] هر ساز دارای دامنه خاصی از لحاظ تکرار این نتها میباشد و دامنه سازها را اغلب با شمارش مجموع این هشت نت که برابر با یک اکتاو میباشد میسنجند. بدیهیست که سازهای مختلف دارای تعداد اکتاوهای مختلف میباشند.
در واقع بازهی اصوات موسیقی به زیربازههایی به نام اکتاو بخش میشود. یک اکتاو بازه فرکانسی را شامل میشود که فرکانس انتهای آن دو برابر فرکانس ابتدای آن است. پس فرکانس هر نت ۲ برابر فرکانس نت همنام خود در اکتاو قبلی است (برای نمونه لا در اکتاو ۳ فرکانس ۴۳۷ هرتز، و لای اکتاو ۴ فرکانسی برابر ۸۷۴ هرتز دارد). فرکانس نتهایی که با فاصلهی یکسان از نظر موسیقی به ترتیب دنبال هم قرار میگیرند، تشکیل تصاعد هندسی میدهند.
گام
گام (از فرانسه gamme) توالی چند نت است که به ترتیب ارتفاع مرتب شدهاند. گام ممکن است بالا رونده یا پایینرونده باشد یعنی ارتفاع نتها در آن به ترتیب صعودی یا نزولی مرتب شده باشند.
گام دیاتونیک
گام دیاتونیک[۱] گامی است که از پرده و نیم پردههای دیاتونیک تشکیل شده باشد. فواصل میانی هر گام دیاتونیک ممکن است پرده یا نیمپرده باشد و بطور کلی در هر گام دیاتونیک ۵ پرده و دو نیمپرده موجود است.(به استثنای گام کوچک هماهنگ)
گام دیاتونیک
هرگاه یکی از نیمپردههای گامی بین درجات سوم و چهارم و دیگری بین هفتم و هشتم واقع شوند آن را گام بزرگ(ماژور) گویند. به عبارت دیگر گام بزرگ به گامی گفته میشود که فواصل درجات آن نسبت به درجه اول گام(تونیک) به ترتیب دوم بزرگ ، سوم بزرگ ، چهارم و پنجم درست ششم و هفتم بزرگ و هشتم درست باشد. مقام (Mode) قطعاتی که از نتهای گام بزرگ ساخته شدهاند نیز بزرگ است. دانگ یا تتراکورد (Tetracorde) - هر دانگ مرکب از چهار نت(صدا) پی در پی است که حدود آن یک فاصلهی چهارم درست را تشکیل میدهد. گام دیاتونیک شامل دو دانگ است که بوسیلهی یک فاصلهی دوم بزرگ(یک پرده) از هم جدا شدهاند.
گام کروماتیک
گام کروماتيک گامی است که تمامی ۱۲ نت گام معتدل غربی را شامل ميشود. تمام نتهای اين گام نيم پرده با يکديگر فاصله دارند.
تمام گامهای دیگر در سنت موسیقی غربی زیرمجموعه این گام هستند.
